1900-1920 Kronolojisi

1900

İngiliz arkeolog Arthur John Evansın Girit Adasında başlattığı kazılarda, Egedeki en eski uygarlık olan Minosun başkentindeki Knossos Sarayı bulundu.

Petrol gazıyla çalışan hafif motorun kaşifi Alman mühendis Gottlieb Daimler öldü.



Tarihe, Boxer Ayaklanması olarak geçen, Çindeki bütün yabancıları ülkeden çıkarmayı amaçlayan ve devletçe de desteklenen köylü ayaklanması başladı. Elçiler, aileleri, elçilik görevlileri ve yüzlerce Hıristiyan, elçilik binaları ve Pekindeki Katolik Katedralinde mahsur kaldı. Ayaklanma, 7 Eylül 1901de sona erdi.

Kont Zeppelin tarafından yapılan ilk güdümlü zeplin uçtu.

Dünyanın ilk metrosu Pariste hizmete girdi.

Alman filozof Friedrich Nietzsche öldü.

1901

İtalyan kaşif Gugliemo Marconi, telsiz-telgraf sistemini geliştirdi ve Atlantik çevresinde mesaj yollamayı başardı.

İngiltere Kraliçesi Victoria öldü.

ABDnin 25. Başkanı William McKinley, Leon Czolgosz adlı bir terörist tarafından öldürüldü.

İsveç Kralı ve Norveç Parlamentosu Nobel Komitesi, ilk Nobel Ödüllerini dağıttı. Kızılhaçın kurucusu İsviçreli Henri Dunanta Nobel Barış Ödülü verildi.

X ışınlarını keşfeden ve tıp dünyasında yeni bir çığır açan Alman fizikçi Wilhelm Conrad Rontgen, Nobel Fizik Ödülüne layık görüldü.

1902

İngiltere İmparatorluğunun kurucularından Cecil Rhodes öldü.

Martinikte Pele Yanardağı patladı: 30 bin kişi öldü.

İrlanda Bağımsızlık Hareketi Sinn Feinkuruldu.

Ünlü Fransız yazar Emile Zola öldü.

1903

Amerikalı W. Read, sarı humma virüsünü buldu.

Aleksandr Pavlov, şartlı refleks çalışmalarını tanıttı. Bu araştırma Pavlovun köpeğiörneğiyle özdeşleşti.

Bisikletle, ilk Fransa turu atıldı.

Uranyumun radyoaktivite etkisi bulundu.

Henri Becquerel, Pierre Curie ve eşi Marie Curie-Sklodowska Nobel Fizik Ödüllerini aldılar.

Modern havacılığın başlangıcı. ABDde Orville ve Wilbur Wright kardeşler, ilk kez motorlu bir uçak uçurdular.

1904

Japonya, Rusyaya savaş ilan etti.

İngiliz kaşif Henry Morton Stanley öldü.

Transsibirya demiryolu hattı (8.314 km) tamamlandı.

Siyonizm Hareketinin kurucusu Theodor Herzl öldü.

Rus yazar Anton Pavloviç Çehov öldü.

1905

Jules Vernes, 77 yaşında öldü.

Ortak bir anlaşmayla Norveçin 500 yıllık İsveçle olan birliğini bozan Karlstad Antlaşması imzalandı.

Potemkin zırhlı gemisinde ayaklanma çıktı.

1906

İlk çizgi film Humorous Phases of Funny Faces, Amerikalı Blackton tarafından yapıldı.

San Franciscoda deprem: 1000 kişi öldü.

Ressam Paul Cezanne öldü.

1907

Pablo Picassonun Demoiselles dAvignonisimli tablosu, kübizm akımını başlattı.

Baden-Powell, izci hareketini kurdu.

1908

İlk kez siyah bir boksör Jack Johnson, dünya şampiyonluk ünvanını kazandı.

Henri Farman ve Leon Delagrange, ilk kez bir yolcu uçağını uçurdular.

Sigmund Freud ile psikanaliz üzerine ilk uluslararası kongre düzenlendi.

İlk Ford model T otomobil, piyasaya çıkarıldı.

1878den bu yana Bosna-Herseki işgal altında tutan Avusturya-Macaristan, bu toprakları ilhak etmesi için Sırbistana baskı yaptı.

Sicilyada Messine Kentinde meydana gelen depremde 84 bin kişi öldü.

1909

Alman Ehrlich ve Japon Hatanın, ilk kimyasal ilaç olan arsenobenzeni bulmalarının ardından, kemoterapi tedavisi uygulanmaya başladı.

Detroitte Ford, zincirleme çalışma yöntemini başlattı.

Brightonda halka açık ilk renkli film gösterimi yapıldı.

Amerikalı Robert-Edwin Peary, Mattew Henson ve 4 eskimo ile birlikte Kuzey Kutbunu fethetti. Frederick Cook, Kutupa ilk ulaşanın kendisi olduğunu iddia etti.

Manş Denizini uçakla ilk kez Fransız Louis Bleriot geçti.

1910

Pancho Villa ve Emiliano Zapatanın Meksika Devrimi başladı.

Vassily Kandinskynin bir suluboya resmi soyut sanatı başlattı.

Japonya, Koreyi ilhak etti.

Portekiz Cumhuriyeti ilan edildi. Kral 2. Emmanuel, sürgün edildi.

Leon Tolstoy öldü.

1911

Büyük romantizm geleneğine bağlı son kompozitör Gustav Mahler öldü.

Çin Devrimi başladı.

Güney Kutbuna ilk defa Norveçli Roald Amundsen gitti.

Şangayda Çin Cumhuriyeti ilan edildi. Sun Yat-Sen, cumhurbaşkanı seçildi.

1912

Çinin son imparatoru Pu Yi, 6 yaşında tahttan indi.

Fas Sultanı Mulay Hafid, ülkesinin Fransa himayesine girmesine ilişkin anlaşmayı imzaladı.

Titanic, Newfoundland açıklarında battı: 1.517 kişi öldü.

1913

New-York ile Berlin arasında ilk kıtalararası telefon görüşmesi yapıldı.

1. Balkan Savaşını sona erdiren Londra Antlaşması imzalandı: Osmanlı İmparatorluğu, Yunanistan, Bulgaristan ve Moraya, Egedeki Girit Adasını ve Avrupadaki topraklarını bıraktı.

Bulgaristan; Sırbistan, Yunanistan ve Romanyaya karşı, Osmanlının bıraktığı toprakların paylaşımı yüzünden 2. Balkan Savaşını başlattı.

2. Balkan Savaşı sona erdi. Bulgaristan yenik düştü. 10 Ağustosta imzalanan Bükreş Antlaşmasıyla Bulgaristan, Sırbistana ve Yunanistana Makedonyayı bıraktı. Romanya, Güney Dobruca Bölgesini ilhak etti.

Güney Afrikada ırk ayrımcılığı yapılan ilk yasalar çıktı.

1914

Charlie Chaplin, ilk filminde rol aldı. (Making a living).

İngiliz bilim adamı Archibald Low, televizyonun atası olarak kabul edilen, uzaktan görüntüleri aktaran bir makina geliştirdi.

Saraybosnada Arşidük François-Ferdinandın öldürülmesi 1. Dünya Savaşını başlattı. Savaştan bir ay sonra, Avusturya-Macaristan, Sırbistana savaş ilan etti.

Fransız sosyalist ve siyaset adamı Jean Jaures öldürüldü.

Almanya, önce Rusyaya daha sonra da Fransaya savaş ilan etti.

Alman birlikleri Belçikayı geçip Fransaya girdiler.

Avusturya egemenliğindeki Polonya topraklarında Jozef Pilsudskinin oluşturduğu Polonya birlikleri, Rus sınırını geçtiler: Polonya bağımsızlık mücadelesi başladı.

Japonya, Almanyaya savaş ilan etti.

1915

Çanakkale Savaşında, müttefikler yenilgiye uğradı.

İtalyanın Avezzano Kentinde deprem: 29.980 kişi öldü.

Almanlar, Langemarck ve Ypres arasındaki batı cephesinde, Fransız ve Kanadalı askerlere ilk zehirli gaz saldırısında bulundu.

İngiliz yolcu gemisi Lusitania, İslanda Adası açıklarında battı: 1.198 kişi kayboldu.

İtalya, Müttefiklerin yanında savaşa katıldı.

Ruslar, Almanlara yenildiler (Tarnov, Gorlice Savaşları).

1916

Albert Einsteinin İzafiyet Teorisi Kuramı yayınlandı.

Avusturyalı Sigmund Freud, psikanalize girişyaptı.

18 Aralıka kadar sürecek Verdun Savaşı başladı. 500 bin Alman ve Fransız öldü.

Sykes-Picot Antlaşmaları imzalandı: İngilizler ve Fransızlar Ortadoğuyu paylaştılar.

Almanya, Portekize savaş ilan etti.

Kanlı Paskalya: Dublinde İrlandalı cumhuriyetçilerin ayaklanması ve İngiliz Ordusunun bunu bastırmasıyla, İngiliz-İrlanda savaşı yeniden başladı. Ayaklanma, 1921de Güney İrlandanın bağımsızlığını elde etmesi ve Adanın bölünmesiyle sonuçlandı.

Son Avusturya-Macaristan İmparatoru I. François-Joseph öldü.

Rusyada Şeytanın Oğluolarak nitelendirilen Rasputin adlı papaz öldürüldü.

1917

Rus Devrimi başladı.

ABD, Almanyaya savaş ilan etti.

Portekizde (Fatimada) 3 çocuk, Meryem Anayı gördüklerini iddia ettiler.

Çin, Almanyaya savaş ilan etti.

Edgar Degas, 83 yaşında öldü.

Almanlar yararına casusluk yapmakla suçlanan Hollandalı dansöz Mata-Hari, Fransada öldürüldü.

İngiltere Dışişleri Bakanı Arthur Balfour, siyonist liderlere, Filistinde Bir Ulusal Yahudi Merkezikurulması için söz verdi.

Rusyada, Çarlık Dönemine son verildi.

Heykeltraş Auguste Rodin, 77 yaşında öldü.

Finlandiya, bağımsızlığını ilan etti.

Kanadanın Nova Scotia Eyaletindeki Halifax Limanında, Fransız Mont-Blanc kargo gemisinde patlama oldu: 2 bin kişi öldü.

İngilizler, Kudüsü işgal etti.

1918

ABD Başkanı Wilson, adil ve uzun süreli barışa temel oluşturacak bir belge olarak On Dört Maddeyi yayınladı.

Rusya, Çarlar tarafından yabancı ülkelerden alınan borçları geçersiz kıldıklarını açıkladı.

56 yaşındaki besteci Claude Debussy öldü.

Son Rus Çarı Nicolas II ve ailesi, Sibiryada öldürüldü.

İspanyol Gribi adı verilen bir virüs dünyaya yayıldı, 8 ay içinde 20 milyon insan öldü.

1. Dünya Savaşı, İhtilaf Devletlerinin zaferiyle sona erdi.

Polonya, 223 yıl boyunca Rusya, Prusya ve Avusturya işgalinde kaldıktan sonra bağımsızlığına kavuştu.

1919

Berlinde, Spartacus Ayaklanması, başarısızlığa uğradı.

Paris Barış Konferansı başladı.

Paris-Londra hattında ilk ticari uçuş yapıldı.

Benito Mussolini, İtalyan faşist hareketini başlattı.

Milletler Cemiyeti, Cenevrede kuruldu.

Mustafa Kemal, Samsuna giderek, Kurtuluş Savaşının ilk meşalesini yaktı.

İki İngiliz pilot John William Alcook ve Arthur Brown, mola vermeksizin ilk defa Atlantik Okyanusunu aştılar.

Almanya ve İhtilaf Devletleri arasında Versay Antlaşması imzalandı. Antlaşma, Avusturya Arşidükünün bir Sırp genci tarafından öldürülmesi ve 1. Dünya Savaşının başlamasından tam 5 yıl sonra imzalandı.

Auguste Renoir öldü.

1920

ABDde, kadınlara oy hakkı verildi.

Avusturyalı zooloji bilgini Karl von Frisch, arıların çeşitli tat ve kokuları ayırdedebilecek şekilde eğitilebileceğini gösterdi.

Kurtuluş Savaşında, Yunan Orduları, Mustafa Kemal Paşanın denetimindeki birlikler karşısında bozguna uğradı.

ABDde alkollü içkiler yasaklandı.

İtalyan ressam ve heykeltraş Amedeo Modigliani 36 yaşında, Pariste öldü.

Mahatma Gandhi, Hindistanda sivil itaatsizlik hareketini başlattı.

Hitler, Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisini (Nazi Partisi) kurdu.

Osmanlı ve İhtilaf Devletleri arasında Sevr Antlaşması imzalandı, Osmanlı İmparatorluğu parçalandı.

Çinin Kan-sou Bölgesinde deprem oldu, 180 bin kişi öldü.

Londrada Lordlar Kamarası, Serbest İrlanda Devletinin kurulmasını onayladı.