Celaleddin Rumi

XIII. yy. da yaşamış bilgin, şair ve edebiyatçı olan Mevlana 30 Eylül 1207de Belhte doğdu. 17 Aralık 1273te Konyada öldü.

Mevlananın babası, bilginlerin sultanı Bahaeddin Veled, Harizm Hükümdarı ile arası açılınca ya da belki de Moğol İstilası korkusundan, ailesini alıp Belhten 1212 yılında ayrıldı. Hicaz, Şam yolu üzerinden Anadoluya geçti. Malatya ve Erzincanda bir süre kaldıktan sonra, Konyaya geldi. (1228) Selçuklu Sultanı Alaeddin Keykubad tarafından iyi karşılanarak oraya yerleşti ve vaazlar vermeye başladı. İki yıl sonra ölünce, babasının yerini Celaleddin aldı. Mevlana Celaleddin Rumi, 1244te Konyaya uğrayan bilgin, Tebrizli Şems ile dost oldu.



Semsi Konyada alıkoydu. Gerçek benliğini bu dostlukta bularak kendisini artık tamamıyla şiir ve edebiyata verdi. Zaten şairliği de bu dostlukla uyandı. Bir gün Şems-i Tebriz, iz bırakmadan ortadan kaybolunca Mevlana bu olaya çok üzüldü. Mevlana, dünyanın en büyük şairlerindendir. Hele Doğu İslam Kültürünün özü sayılan Mesnevisi ile Doğu Medeniyetinin üzerinde geniş etkileri olmuş, bizim halk ve divan şiirimizi yüzyıllar boyu en çok o beslemiştir.

Fars diliyle yazılmış, 6 ciltlik 26.000 beyite yakın Mesnevi, erdemli dürüst olmanın önemini hikayeler, semboller, öğütlerle örülü, mistik ve didaktik bir şekilde anlatmaktadır. Arada XII. yy İran şairlerinden ve mesnevilerinden de etkilendiği görülen, Batı dillerinde de çevirilieri bulunan bu büyük eser, XVII. yy. bu yana defalarca birçok dile çevrildi.

Mevlananın Divan-ı Kebir veya gazellerinin çoğunda mahlas olarak Şems-i Tebriz adını kullandığı için, Divanı Şems-i Tebriz diye adlandırılan divanında, gazeller (2000den fazla) ve rubailer (1750den fazla) bulunur. Mevlana hepsini Frasça kaleme aldığı beş eser bıraktı. Bu eserler; Mesnevi, Divan-ı Kebir (5 cilt), Fihi Ma Fih, Mektuplar, Rubailer, Mecalis-i Saba'dır.