Deniz Gezmiş

1965ten sonra Türkiyede gelişen gençlik hareketinin en önemli önderlerinden ve Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu (THKO)nun kurucu ve yöneticilerinden Deniz Gezmiş, 24 Şubat 1947de Ankaranın Ayaş ilçesinde doğdu. Öğretmen bir ailenin çocuğu olması sebebiyle ilk ve ortaöğrenimini çeşitli kentlerde, liseyi İstanbulda okudu. 1966da İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesine giren Gezmiş, henüz lise öğrencisiyken sol düşünceyle tanıştı ve kendini dönemin eylemleri içinde buldu. 1965te Türkiye İşçi Partisi(TİP)nin Üsküdar ilçesine üye oldu. İlk kez 31 Ağustos 1966da Ankaradan İstanbula yürüyen Çorum Belediyesi temizlik isçilerinin Taksim Anıtına çelenk koymaları sırasında isçileri destekleyen ve Türk-İş yöneticilerini protesto eden gösteri sırasında gözaltına alındı.



Ardından 19 Ocak 1967de Türkiye Milli Talebe Federasyonu(TMTF) binasının yedd-i emine verilmesi sırasında çıkan olaylarda yakalandı ve bir gün sonra iki arkadaşıyla çıkarıldığı mahkeme tarafından serbest bırakıldı. 22 Kasım 1967de öğrenci örgütlerinin düzenlediği Kıbrıs Mitingi sırasında Aşık İhsani ile birlikte ABD bayrağını yaktıkları gerekçesi ile gözaltına alınıp daha sonra serbest bırakılan Deniz Gezmiş, Hukuk Fakültesinde birlikte okuduğu arkadaşlarıyla birlikte 30 Ocak 1968de Devrimci Hukuklular Örgütünü kurdu. 7 Mart 1968de İÜ Fen Fakültesi konferans salonunda düzenlenen AIESEC genel kurul toplantısında konuşma yapan Devlet Bakanı Seyfi Öztürkü protesto ettiği için tutuklandı.

2 Mayısa kadar tutuklu kalan Gezmiş, 30 Mayısta 6. Filoyu protesto ettiği için yargılandı ve beraat etti. Öğrenci eylemleri içinde etkinliği giderek artan Deniz Gezmiş, 12 Haziran 1968de İstanbul Üniversitesinin işgal edilmesinde önderlik etti. İşgal Konseyi adına İÜ Senatosu ile Baltalimanında yapılan görüşmelere katılan öğrenci heyetinin içinde yer aldı; öğrenci haklarının elde edilip işgalin sona erdirilmesinde etkili oldu. İşgalden kısa bir süre sonra İstanbula gelen 6.Filoyu protesto eylemlerinde yer alan Gezmiş, 30 Temmuzda bu eylemlerden dolayı tutuklandı ve 20 Eylülde serbest bırakıldı.TİP içinde yoğunlaşarak, ayrılıklara ve tartışmalara yol açan ideolojik sorunlarda Milli Demokratik Devrim(MDD) görüsünü benimseyen Deniz Gezmiş, bu görüşün özellikle devrimci öğrenciler arasında yayılmasında etkili oldu. Ekim 1968de eylemlerde birlikte olduğu Cihan Alptekin, Mustafa İlker Gürkan, Mustafa Lütfi Kıyıcı, Cevat Ercişli, M.Mehdi Beşpınar, Selahattin Okur, Saim Kurul ve Ömer Erim Süerkanla birlikte Devrimci Öğrenci Birliği (DÖB)ni kurdu. 1 Kasım 1968de TMGT, AÜTB, ODTÜÖB ve DÖBün başlattığı Samsundan Ankaraya Mustafa Kemal Yürüyüşünü düzenledi. Ardından 28 Kasım 1968de ABD büyükelçisi Kommerin gelişi sırasında Yeşilköy Havaalanında düzenlenen protesto gösterileri nedeniyle tutuklandı ve bir süre sonra serbest bırakıldı.

İstanbul Üniversitesinde sağcı güçlerin 16 Martta girişmis olduğu hareketlere öğrenci kitlesiyle birlikte karşı koyan Gezmiş , bu eylemi gerekçe gösterilerek 19 Martta yeniden tutuklanarak 3 Nisana kadar hapis yattı Ardından 31 Mayıs 1969da İÜ Hukuk Fakültesi öğrencilerinin, reform tasarısının gerçekleşmemesini protesto için giriştikleri işgale önderlik etti. Üniversitenin kapatılıp, polise teslim edilmesi nedeniyle çıkan çatışmalarda yaralandı. Hakkında gıyabi tutuklama kararı olmasına rağmen hastaneden kaçan Gezmiş, Haziranın sonunda Filistine gitti. Filistine gitmeden önce 23 Haziran 1969da TMGTnin topladığı 1. Devrimci Milliyetçi Gençlik Kurultayına kendisi gibi haklarında tutuklama kararı olan FKF Genel Başkanı Yusuf Küpeli ile birlikte bir mücadele programı gönderdi. Eylüle kadar Filistinde gerilla kamplarında kalan Deniz Gezmiş,1 Eylül 1969da, 10 Haziranda üniversiteyi işgal ettiği gerekçesiyle Hukuk Fakültesinden ihraç edildi. Hakkında tutuklama kararının olduğu bu dönemde gazetecilere gizlendiği yerden demeçler verdi. 23 Eylül 1969da Hukuk Fakültesinde olduğu sırada haber verilen polislerin de fakülteye gelmesi üzerine teslim olan Gezmiş, 25 Kasımda serbest bırakıldı. Ancak Yıldız Devlet ve Mühendislik Akademisinde Battal Mehetoğlunun sağcılar tarafından öldürülmesinden sonra okulda yapılan aramada, ele geçirilen dürbünlü bir tüfeğin Gezmişe ait olduğu öne sürülerek hakkında yeniden tutuklama kararı alındı. 20 Aralık 1969da yakalanan Gezmiş, kendisiyle birlikte tutuklanan Cihan Alptekinle birlikte 18 Eylül 1970e kadar tutuklu kaldı. Bundan sonra öğrenci eylemlerinden uzaklaşarak, mücadelesini değişik alanlarda sürdürmeyi planladı. Sinan Cemgil ve Hüseyin İnanla birlikte THKOyu kurdu. 11 Ocak 1971de THKO adına Ankara İş Bankası Emek Şubesinin soygununu gerçekleştirenler arasında yeraldı. 4 Mart 1971de dört ABDli erin Balgattaki Tuslog Tesislerinden kaçırılması eyleminde de bulunan Gezmiş, erlerin serbest bırakılmasından sonra Sivasın Sarkışla ilçesinin Gemerek nahiyesinde Yusuf Aslanla birlikte yakalandı.

16 Temmuz 1971de başlayan THKO-1 Davasında TCKnin 146. maddesini ihlal ettiği gerekçesiyle, 9 Ekim 1971de idam cezasına çarptırıldı.

6 Mayıs 1972de idam edildi.